چگونه تنفس میتواند ذهن را قفل کند؟
یکی از رایجترین روشهای مجابسازی فیزیولوژیک که در فرقهها مورد استفاده قرار میگیرد، «تنفس دمی» یا تنفس سریع و مکرر است. این تکنیک که با نام علمی هیپرونتیلاسیون (فوقتنفسی) شناخته میشود، با ایجاد تنفسهای عمیق و پیاپی، سطح دیاکسید کربن خون را کاهش میدهد. این فرآیند منجر به آلکالوز دمی (قلیاخونی) شده و علائمی چون سرگیجه، منگی، گرفتگی عضلات، سوزش در اندامها و در نهایت غش کردن را در پی دارد.
رهبران فرقهها با وادار کردن اعضا به فریاد زدنهای مکرر، انجام حرکات ورزشی طاقتفرسا و تنفسهای تند، این وضعیت فیزیولوژیک را القا میکنند. نکته هشداردهندهتر اینجاست که به محض بروز این علائم فیزیکی، رهبر یا مربی گروه، این وضعیت ناگوار را به عنوان «پیشرفت معنوی»، «خروج از ذهن» یا «شروع مرحله جدیدی از رستگاری» به اعضا تفسیر میکند و آنان را به ادامه مسیر تشویق مینماید.
بیخوابی، تکرار و تغییرات غذایی؛ سهگانه خطر
علاوه بر تنفس دمی، رهبران فرقهها از دو ابزار کلیدی دیگر نیز بهره میبرند: محرومیت از خواب و تغییرات ناگهانی و شدید در رژیم غذایی.
بر اساس مستندات این کتاب، بسیاری از فرقهها با برنامههای کاری طاقتفرسا و جلسات طولانی تا نیمهشب، اعضا را تنها با ۳ تا ۵ ساعت خواب رها میکنند. همچنین با وادار کردن اعضا به رژیمهای غذایی فاقد پروتئین (صرفاً گیاهخواری غیراصولی و ممنوعیت مصرف گوشت)، بدن افراد را ضعیف و حساس میکنند.
تکرار حرکات فیزیکی، مانند رقصهای چرخشی، کف زدنهای ممتد و حرکات موجی ریتمیک در ترکیب با موسیقی، یکی دیگر از روشهای تغییر سطح هوشیاری است. این اقدامات منجر به ایجاد هیجان ناشی از تمدد اعصاب (RIA) میشود که میتواند واکنشهایی همچون ترس ناگهانی، عصبانیت یا حتی احساسات جنسی غیرارادی را در افراد ایجاد کند که همه اینها توسط سوءاستفادهگران به عنوان تجربهای “تعالیبخش” تلقی میشود.
مسیر آگاهی؛ سپری محکم در برابر سوءاستفاده
مارگارت تالرسینگر در کتاب «فرقهها در میان ما» تأکید میکند که آگاهی از این مکانیزمهای فیزیولوژیک، مهمترین سپر دفاعی در برابر سوءاستفادههای روانی است. وقتی یک فرد بداند که سرگیجه و غش او نتیجه کمبود اکسیژن و تغییر شیمیایی خون است، دیگر فریب القائات معنوی و نامگذاریهای فریبنده را نمیخورد.
موسسه فرق وادیان «مفاز» به عنوان مرجع تخصصی شناخت و نقد فرقهها و جریانهای انحرافی، به منظور ارتقاء سطح سواد جامعه و آگاهیبخشی در برابر این تهدیدات، به مطالعه و تحلیل آثار این حوزه میپردازد. علاقهمندان میتوانند برای دسترسی به مقالات، کتابها و ویدئوهای آموزشی تخصصی در این زمینه، به وبسایت این موسسه به نشانی mafaz.ir مراجعه کنند.
