به گزارش پایگاه خبری مفاز، فرقه اسماعیلیه نزاری، به عنوان یکی از شاخههای مهم اسماعیلیان، مسیر طولانی از تأسیس خود تاکنون طی کرده است.
این فرقه پس از انشقاق در پی مرگ المستنصر بالله در قرن پنجم هجری قمری، درگیر تغییرات عمدهای شد که از جمله آنها میتوان به اختلافات داخلی و سپس استفاده از خشونت برای پیگیری اهداف سیاسی و مذهبی اشاره کرد. در این میان، حسن صباح به عنوان یکی از برجستهترین شخصیتهای تاریخ اسماعیلیان نزاری، نقش مهمی در شکلدهی به استراتژیهای مبارزاتی داشت.
تاریخ اسماعیلیان نزاری همواره با خشونت و مبارزات مسلحانه همراه بود. در دوران حسن صباح، جنگ و ترورهای سیاسی به ابزاری برای مقابله با دشمنان تبدیل شده بود، اما با گذر زمان و سقوط قلعه الموت در نتیجه حملات مغولان، تحولات جدیدی در جامعه اسماعیلیان آغاز شد. این تحولات به ویژه با ظهور آقاخانها نمایانتر شد. آقاخانها به جای پیگیری روشهای خشونتآمیز، به مسیر مدرنیزاسیون و اصلاحات اجتماعی روی آوردند، مسیری که باعث تغییر نگاه به فرقه اسماعیلیه نزاری در دنیای اسلام شد.
آقاخان سوم، پیش از آقاخان چهارم، از شخصیتهای برجستهای بود که توانست در سطح بینالمللی شناخته شود. آقاخان چهارم از همان ابتدا بر لزوم تکیه بر اصول مدرنیته تأکید کرد. یکی از شاخصترین اقداماتی که او انجام داد، تأسیس مؤسسات آموزشی در سطح جهانی بود که هدف آنها ارتقاء سطح تحصیلات و آگاهی پیروان اسماعیلی بود.
او بر اهمیت جدایی دین از سیاست تأکید داشت. او به پیروان خود آموزش داد که دین باید در حوزههای معنوی و اخلاقی راهنمای انسان باشد و امور دنیوی باید بر اساس عقل و منطق اداره شوند. این نگاه به سکولاریسم، یکی از ویژگیهای بارز رویکرد آقاخان چهارم به مدرنیته بود که موجب تحولات فکری و اجتماعی در میان اسماعیلیان نزاری شد.
تأکید بیش از حد بر مدرنیزاسیون و سکولاریسم میتواند به تضعیف هویت فرهنگی و دینی جوامع اسماعیلی منجر شود و ارزشهای سنتی را تحت تأثیر قرار دهد.
منابع:
– اسماعيليان نزاري، از خشونت تا تجددگرايي ( رحمت تهمورثي- سيدصادق حق)
– شبکه توسعه آقاخان (AKDN)
– جایزه معماری آقاخان
